O Szancerze

JAN MARCIN SZANCER
(1902- 1973)
1902 – 1925
Jan Marcin Szancer urodził się 12 listopada 1902 r w Krakowie
Ojciec : Edward Szancer (prawdziwe nazwisko Schanzer) 1861 – 1923
Matka : Stanisława Pieracka 1876 – 1954
Rodzeństwo : Edward 1898 – 1960, Stanisław 1896 – 1977, Zofia 1900 – 1922
1916
Uczęszcza do gimnazjum Jana III Sobieskiego w Krakowie.
1919
Ilustruje pierwsza gazetę „Światłocienie”.
1920
Matura i przyjęty na Akademię Sztuk Pięknych (Krakowska Szkoła Sztuk Pięknych) w Krakowie, którą kończy w 1926 r.
1926 – 1934
1926- 1927
Podejmuje pracę jako scenograf w Operetkowym Teatrze Nowości w Krakowie Rajska oraz wyjeżdża do Warszawy i realizuje scenografie w Tymczasowym Teatrze Polskim na Bielańskiej (teatr Messalki).
1928- 1929
Po powrocie pracuje jako wykładowca rysunku w 2 gimnazjach krakowskich: gimanzjum prywatnym Jaworskiego oraz VII gimnazjum.
1931- 1933
Ilustruje prawie wszystkie wydania – „Ilustrowany Kurier Codzienny” (IKC).
1934
Odchodzi w lipcu z IKC, zostaje redaktorem w „Tygodniku Artystów” wydawanym przez ZAP.
1935-1939
1935
Przenosi się do Warszawy,
1936-1937
Podejmuje współpracę z „Małym Płomyczkiem”, „Płomykiem” oraz z „Płomyczkiem”, z Wydawnictwem Arcta, z wydawnictwem Przeworski.
1938
J.M. Szancer podejmuje różne prace ,np.: współpracuje z Teatrem Jarossego, oraz w „Gazetce MIKI”.
1939 – 1945 ( II Wojna Światowa )
1940-1941
Poznaje aktorkę Zofię Aleksandrę Sykulską, rodzi im się córka Małgorzata.
1942-1943
Pracuje dla teatrzyków oficjalnych oraz prowadzi zakład FOTO.
1943-1944
Po nawiązaniu kontaktu z wydawcami wykonuje projekty ilustracji do ok. 17 książek dla takich wydawnictw jak np. Gebethner, Arct, Fiszer.
1944
W Powstaniu JMS rysuje plakat „Zwyciężymy” i ilustruje felieton żony dodatku do gazety powstańczej – „Biuletyn Informacyjny”. Po ucieczce z Warszawy, po klęsce powstania i spaleniu domu z całym dobytkiem wyjeżdża do matki do Krakowa.
1945.01
Uwięziony w obozie przejściowym na Prądniku, odzyskuje po kilku dniach wolność z transportu kolejowego w Makowie Podhalańskim i z przybyłą żoną i córką wraca do Krakowa pod koniec stycznia.
1945 – 1954
1945
Rozpoczyna współpracę z „Czytelnikiem”. Ilustruje do „Dziennika Polskiego”, a w drugiej połowie 1945 przenosi się do „Czytelnika” Łódź. Otwiera gazetę dla dzieci „Świerszczyk” oraz „Przyjaciel”.
1946
Ściąga rodzinę, zamieszkuje czasowo w hotelu Grand przy ul. Piotrkowskiej i w Domu Aktora przy ul. Pogonowskiego.
Uruchamia i ilustruje czasopisma dla dzieci „Przygoda”, „Płomyczek”. Pisze scenariusze do filmu fabularnego Wohla „Dwie godziny” oraz dokumentalnego o aktorach.
1947
Wystawia w Pałacu Sztuki w Krakowie. Rysuje na ścianie pokoju K.I.Gałczyńskiego w Domu Literata w Krakowie postać Pinokia.
1948
Przenosi się do W-wy i współpracuje z Teatrem Nowym Tuwima w W-wie projektując scenografie.
1949
Gra rolę epizodyczną w filmie Bohdziewicza „Za wami pójdą inni” (stolarz trumienny). Podejmuje współpracę z PIW i z MON – Prasa Wojskowa w zakresie ilustracji książek.
1950
Zostaje przyjęty na członka ZPAP. Podejmuje pracę jako kierownik graficzny w KIW do 1952.
1951
Wybrany zostaje na sekretarza generalnego ZPAP i prezesa warszawskiego okręgu. Zatrudnia się na ASP W-wa – katedra książki i ilustracji jako z-ca profesora w katedrze grafiki książki. Pełni funkcje społeczne: radny miejski i z-ca przew. Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Kultury i Sztuki.
1952
Mianowany jest profesorem kontraktowym na ASP W-wa.
Współpraca z Wytw. Film. Rys. B. Biała
Otrzymuje: nagrodę państwową II stopnia, Złoty Krzyż Zasługi, Nagrodę Prezesa RM za twórczość dla dzieci .
1952-1954
Kierownik graficzny w PIW
1954
Odchodzi z ZPAP. Uchwałą senatu ASP z 13.X. uzyskuje dyplom z grafiki .
Otrzymuje równolegle pracę jako kierownik redakcji programu telewizyjnego TV w Warszawie.
1955 – 1958
1955
Otrzymuje medal X-lecia RP, otrzymuje tytuł docenta, oraz zostaje mianowany z-cą profesora. Tworzy kostiumy i scenografie dla Polskiego Zespołu Tańca Paplińskiego.
1955-1956
Projektuje dla TV scenografie i kostiumy. Zdjęty z kierownika w TV (III kw).
1957
Urodziny syna Jana Piotra (+2007).
Współpraca z teatrami w tworzeniu scenografi i kostiumów m.in. do „Skowronek”. W pierwszym kwartale 1957 zostaje również mianowany przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną profesorem nadzwyczajnym.
1958
Podejmuje pracę w wydawnictwie Ruch najpierw jako redaktor a następnie kierownik artystyczny wydawnictw dziecięcych.
Projektuje scenografię dla teatrów m.in. Teatr Jaracza, Teatr Polski czy Baj. Laureat nagrody miasta Berlina za „Księgę papugi”.
1959-1964
1959
Wystawa IBA Lipsk( srebrny medal za „Baśnie” Andersena).
Współpraca z teatrami m.in. Klasyczny w W-wie, Powszechny w Łódzi w przygotowaniu scenografi i kostiumów czy w produkcji filmu fabularnego „Awantura o Basię” (w roli doktorowej występuje Zofia Szancerowa – wykładowca PWST Łódź ).
1960
Wystawa w Mediolanie „Książka i ilustracja”, gdzie za „Lokomotywę” Tuwima otrzymuje złoty medal zbiorowy dla NK.
1961
Powołany na kierownika katedry oraz pracuje jako z-ca redaktora nacz. „Ruch” ds. graficznych.
1962
Scenografie i kostiumy do teatrów czy do filmu „Komedianty” – Kaniewska
1964
Rezygnacja z pracy w „Ruch” oraz odwołanie z kierownika katedry ASP.
Tworzy scenografie i kostiumy do teatrów m.in. „Pies Ogrodnika” w Teatrze Polskim w Warszawie oraz do filmu fabularnego „Panienka z okienka” (w roli Krysi córka Małgorzata).
1965 – 1973
1965
Z otwarciem Teatru Wielkiego zostaje zatrudniony jako główny scenograf.
Współudział w złotym medalu dla NK na VIII Biennale Sztuki w Sao Paulo.
1966-1967
Scenografie do dla teatrów do „Aida”, „Pan Drops i jego trupa” czy „Fajerwek”.
1968
Nagrodzony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
1969
Wystawa retrospektywna w Poznaniu i w KMPiK W-wa.
Scenografie i kostiumy do Teatru Muzycznego w Gdyni m.in. balet „Figle szatana” czy „Nocleg w Apeninach”.
W tym roku w listopadzie prosi o urlop i zwolnienie z ASP w związku z przejściem na emeryturę.
1970
Urodziny wnuka Karola, syna Małgorzaty
1971
Dyplom we Francji za „Dom pod Kasztanami” za rok 1970.
21 marzec 1973 śmierć J.M. Szancera

1977
Nadanie imienia J.M. Szancera dla Szk. Podstawowej Nr 285 w Warszawie
1996
Nadanie imienia JM. Szancera Prywatnej Szkole Podstawowej nr 6 w Krakowie (pierwsze 3 klasy), która funkcjonowała do 1999 r.
1997
Nadanie imienia J.M. Szancera dla Szk. Podstawowej Nr 101 w Poznaniu obecnie zespół szkół nr 67 om J.Kuronia.
2002
100-lecie urodzin, rocznicowa wystawa w W-wie Galeria Hoża, tablica na domu- Karowa. Szkoła Podstawowa nr 24 w Częstochowie przyjęła imię JMS.
2004
Szkoła podstawowa 342 w Warszawie-Białołęka- przyjmuje imię JMS
Powstają ulice J.M. Szancera w Warszawie, Łodzi, Inowrocławiu, Rumi, Bydgoszczy, Brzegu, Zamościu, Siedlcach.
W okresie swojego życia zrealizował :
- ilustracje do ok. 344 książek ( z odmianami, okładek i projektów graficznych obwolut ) 0k. 300 tytułów, w tym ok. 24 pozycje pośmiertne wydane od 1974 roku
- ok. 550 pocztówek (w tym obwoluty i okolicznościowe)
- 20 plakatów + 6 wykorzystane ilustracje (plakaty wystaw J.M.S.) + 3 projekty
- 8 ekslibrisów
- ok. 74 wystaw + ok. 56 pośmiertnie)
- ok. 67 teatralnych przedstawień
- 10 filmów fabularnych
- 6 filmów dokumentalnych
- 2 filmy rysunkowe
- 7 znaczków
- obrazy.
Opracowano po śmierci 8 prac dyplomowych (magisterskie) na temat JMS.: U Wrocław, KUL Lublin, U Warszawa, U Łódzki, U Kaliski, 2 x U Śląski. UMCS Lublin
Oryginały prac JMS znajdują się w:
- muzeum w Lubaczowie – 2 x rys tuszem A4 do Fredry („Pan Jowialski” i „Zemsta”)
- Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze – stała Galeria Ilustracji na której wystawiane są pomiędzy innymi oryginały JMS-67 poz. (komplet ilustracji do: „Złota dzida Bolesława”, „O Janku co psom szył buty” i inne)
- Muzeum M. Konopnickiej w Żarnowcu- ilustracje do książki „O krasnoludkach i sierotce Marysi”
- Muzeum We Fromborku- plansze do Kopernika
- Muzeum w Oblęgorku – ilustracje do trylogii
- Muzeum Teatru w W-wie (różne projekty teatralne)
- Operetka Krakowska- komplet do ”Ptasznika z Tyrolu”
- Muzeum Narodowe w Krakowie- ok. 50 prac (ilustracje książkowe)
- Muzeum Śląska Opolskiego Opole- olej „Majakowski recytuje”
- Muzeum Plakatu Wilanów (2-3 projekty plakatów)
- ASP Warszawa ?
- ASP Kraków ?
- Muzeum Narodowe Warszawa- olej „Pożegnanie” + ?
- Galeria Zamojska- 6 ilustracji do gazet dla dzieci (świerszczyk+) w depozycie od?
- Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej- 52 ilustracje do Bajek i Satyr Krasickiego
- Muzeum Okręgowe im.M.Konopnickiej w Suwałkach- projekty znaczków, kostiumów i scenografii do „Marysi sierotki..”
Wśród rysowników –ilustratorów, którzy przyznają się, że JMS był ich nauczycielem są m. in.:
- Bogdan Wróblewski
- Bohdan Butenko
- Alojzy Balcerzak
- Andrzej Heidrich
- Danuta Imielińska-Gebethner
- Grzegorz Rosiński
- Ewa Salamon
- Janusz Stanny