O Szancerze

                                       

JAN MARCIN SZANCER

(1902- 1973)

   1902 – 1925

Jan Marcin Szancer urodził się 12 listopada 1902 r w Krakowie

Ojciec : Edward Szancer (prawdziwe nazwisko Schanzer) 1861 – 1923

Matka : Stanisława Pieracka  1876 – 1954

Rodzeństwo : Edward 1898 – 1960, Stanisław  1896 – 1977, Zofia 1900 – 1922

1916

Uczęszcza do gimnazjum Jana III Sobieskiego w Krakowie.

1919

Ilustruje pierwsza gazetę „Światłocienie”.

1920

Matura i przyjęty na Akademię Sztuk Pięknych (Krakowska Szkoła Sztuk Pięknych) w  Krakowie, którą kończy w 1926 r.

1926 – 1934

1926- 1927

Podejmuje pracę jako scenograf w Operetkowym Teatrze Nowości w Krakowie Rajska oraz wyjeżdża do Warszawy i realizuje scenografie w Tymczasowym Teatrze Polskim na Bielańskiej (teatr Messalki).

1928- 1929

Po powrocie pracuje jako wykładowca rysunku w 2 gimnazjach krakowskich: gimanzjum prywatnym Jaworskiego oraz VII gimnazjum.

1931- 1933

Ilustruje prawie wszystkie wydania – „Ilustrowany Kurier Codzienny” (IKC).

1934

Odchodzi w lipcu z IKC, zostaje redaktorem  w „Tygodniku Artystów” wydawanym przez ZAP.

1935-1939

1935

Przenosi się do Warszawy,

1936-1937

Podejmuje współpracę z „Małym Płomyczkiem”, „Płomykiem” oraz z „Płomyczkiem”, z Wydawnictwem Arcta,  z wydawnictwem Przeworski.

1938

J.M. Szancer podejmuje różne prace ,np.: współpracuje z Teatrem Jarossego, oraz w „Gazetce MIKI”.

1939 – 1945 ( II Wojna Światowa )

1940-1941

Poznaje aktorkę Zofię Aleksandrę  Sykulską, rodzi im się córka Małgorzata.

1942-1943

Pracuje dla teatrzyków oficjalnych oraz prowadzi zakład FOTO.

1943-1944

Po nawiązaniu kontaktu z wydawcami wykonuje projekty ilustracji do ok. 17 książek dla takich wydawnictw jak np. Gebethner, Arct, Fiszer.

1944

W Powstaniu JMS rysuje plakat  „Zwyciężymy” i ilustruje felieton żony dodatku do gazety powstańczej – „Biuletyn Informacyjny”. Po ucieczce z Warszawy, po klęsce powstania i spaleniu domu z całym dobytkiem wyjeżdża do matki do Krakowa.

1945.01

Uwięziony w obozie przejściowym na Prądniku, odzyskuje po kilku dniach wolność z transportu kolejowego w Makowie Podhalańskim i  z przybyłą żoną i córką wraca do Krakowa pod koniec stycznia.

1945 – 1954

1945

Rozpoczyna współpracę z „Czytelnikiem”. Ilustruje do „Dziennika Polskiego”, a w  drugiej połowie 1945 przenosi się do „Czytelnika” Łódź. Otwiera gazetę dla dzieci „Świerszczyk” oraz „Przyjaciel”.

1946

Ściąga rodzinę, zamieszkuje czasowo w hotelu Grand przy ul. Piotrkowskiej i w Domu Aktora  przy ul. Pogonowskiego.

Uruchamia i ilustruje czasopisma dla dzieci „Przygoda”, „Płomyczek”. Pisze scenariusze do filmu fabularnego Wohla „Dwie godziny” oraz dokumentalnego o aktorach.

1947

Wystawia w Pałacu Sztuki w Krakowie. Rysuje na ścianie pokoju K.I.Gałczyńskiego w Domu Literata w Krakowie postać Pinokia.

1948

Przenosi się do W-wy i współpracuje z Teatrem Nowym Tuwima w W-wie projektując scenografie.

1949

Gra rolę epizodyczną w filmie Bohdziewicza „Za wami pójdą inni” (stolarz trumienny). Podejmuje współpracę z PIW i z MON – Prasa Wojskowa w zakresie ilustracji książek.

1950

Zostaje przyjęty na członka ZPAP. Podejmuje pracę jako kierownik graficzny w KIW do 1952.

1951

Wybrany zostaje na sekretarza generalnego ZPAP i prezesa warszawskiego okręgu. Zatrudnia się na ASP W-wa – katedra książki i ilustracji jako z-ca profesora w katedrze grafiki książki. Pełni funkcje społeczne: radny miejski i z-ca przew. Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Kultury i Sztuki.

1952

Mianowany jest profesorem kontraktowym na ASP W-wa.

Współpraca z Wytw. Film. Rys. B. Biała

Otrzymuje: nagrodę państwową II stopnia,  Złoty Krzyż Zasługi, Nagrodę  Prezesa RM za twórczość dla dzieci .

1952-1954

Kierownik graficzny w PIW

1954

Odchodzi z ZPAP. Uchwałą senatu ASP z 13.X. uzyskuje dyplom z grafiki .

Otrzymuje równolegle pracę jako kierownik redakcji programu telewizyjnego TV w Warszawie.

1955 – 1958

1955

Otrzymuje medal X-lecia RP, otrzymuje tytuł docenta, oraz zostaje  mianowany z-cą profesora. Tworzy kostiumy i scenografie dla Polskiego Zespołu Tańca Paplińskiego.

1955-1956

Projektuje dla TV scenografie i kostiumy. Zdjęty z kierownika w TV (III kw).

1957

Urodziny syna Jana Piotra (+2007).

Współpraca z teatrami w tworzeniu scenografi i kostiumów m.in. do „Skowronek”. W pierwszym kwartale 1957 zostaje również mianowany przez Centralną Komisję Kwalifikacyjną profesorem nadzwyczajnym.

1958

Podejmuje pracę w wydawnictwie Ruch najpierw jako redaktor a następnie kierownik artystyczny wydawnictw dziecięcych.

Projektuje scenografię dla teatrów m.in. Teatr Jaracza, Teatr Polski czy Baj. Laureat nagrody miasta Berlina za „Księgę papugi”.

1959-1964

1959

Wystawa  IBA Lipsk( srebrny medal za „Baśnie” Andersena).

Współpraca z teatrami m.in. Klasyczny w W-wie, Powszechny w Łódzi w przygotowaniu scenografi i kostiumów czy w produkcji filmu fabularnego „Awantura o Basię” (w roli doktorowej występuje Zofia Szancerowa – wykładowca PWST Łódź ).

1960

Wystawa w Mediolanie „Książka i ilustracja”, gdzie za „Lokomotywę” Tuwima otrzymuje złoty medal zbiorowy dla NK.

1961

Powołany na kierownika katedry oraz pracuje jako z-ca redaktora nacz. „Ruch” ds. graficznych.

1962

Scenografie i kostiumy do teatrów czy do filmu „Komedianty”  – Kaniewska

1964

Rezygnacja z pracy w „Ruch” oraz odwołanie z kierownika katedry ASP.

Tworzy scenografie i kostiumy do teatrów m.in. „Pies Ogrodnika” w Teatrze Polskim w Warszawie oraz do filmu fabularnego „Panienka z okienka” (w roli Krysi córka Małgorzata).

1965 – 1973

1965

Z otwarciem Teatru Wielkiego zostaje zatrudniony jako główny scenograf.

Współudział w złotym medalu dla NK na VIII Biennale Sztuki w Sao Paulo.

1966-1967

Scenografie do dla teatrów do „Aida”, „Pan Drops i jego trupa” czy „Fajerwek”.

1968

Nagrodzony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

1969

Wystawa retrospektywna w Poznaniu i w KMPiK W-wa.

Scenografie i kostiumy do Teatru Muzycznego w Gdyni m.in. balet „Figle szatana” czy „Nocleg w Apeninach”.

W tym roku w listopadzie prosi o urlop i zwolnienie z ASP w związku z przejściem na emeryturę.

1970

Urodziny wnuka Karola, syna Małgorzaty

1971

Dyplom we Francji za „Dom pod Kasztanami” za rok 1970.

 21 marzec 1973 śmierć J.M. Szancera

1977

Nadanie imienia J.M. Szancera dla Szk. Podstawowej Nr 285 w Warszawie  

1996

Nadanie imienia JM. Szancera Prywatnej Szkole Podstawowej nr 6 w Krakowie (pierwsze 3 klasy), która funkcjonowała do 1999 r.

1997

Nadanie imienia J.M. Szancera dla Szk. Podstawowej Nr 101 w Poznaniu obecnie zespół szkół nr 67 om J.Kuronia.

2002

100-lecie urodzin, rocznicowa wystawa w W-wie Galeria Hoża, tablica na domu- Karowa. Szkoła Podstawowa nr 24 w Częstochowie przyjęła imię JMS.

2004

Szkoła podstawowa 342 w Warszawie-Białołęka- przyjmuje imię JMS

Powstają ulice J.M. Szancera w Warszawie, Łodzi, Inowrocławiu, Rumi, Bydgoszczy, Brzegu, Zamościu, Siedlcach.

W okresie swojego życia zrealizował :

  •  ilustracje do ok. 344 książek ( z odmianami, okładek i projektów graficznych obwolut ) 0k. 300 tytułów, w tym ok. 24 pozycje pośmiertne wydane od 1974 roku
  •  ok. 550 pocztówek (w tym obwoluty i okolicznościowe)
  • 20 plakatów + 6 wykorzystane ilustracje (plakaty wystaw J.M.S.) + 3  projekty
  • 8 ekslibrisów
  • ok. 74 wystaw + ok. 56 pośmiertnie)
  • ok. 67 teatralnych przedstawień
  • 10 filmów fabularnych
  • 6 filmów dokumentalnych
  • 2 filmy rysunkowe
  • 7 znaczków
  • obrazy.

Opracowano  po śmierci 8 prac dyplomowych (magisterskie) na temat JMS.: U Wrocław, KUL Lublin, U Warszawa, U Łódzki, U Kaliski,  2 x U Śląski. UMCS Lublin

Oryginały prac JMS znajdują się w:

  • muzeum w Lubaczowie – 2 x rys tuszem A4 do Fredry („Pan Jowialski” i „Zemsta”)
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze – stała Galeria Ilustracji na której wystawiane są pomiędzy innymi oryginały JMS-67 poz. (komplet ilustracji do: „Złota dzida Bolesława”, „O Janku co psom szył buty” i inne)
  • Muzeum M. Konopnickiej w Żarnowcu- ilustracje do książki „O krasnoludkach i sierotce  Marysi”
  • Muzeum We Fromborku- plansze do Kopernika
  • Muzeum w Oblęgorku – ilustracje do trylogii
  • Muzeum Teatru w W-wie (różne projekty teatralne)
  • Operetka Krakowska- komplet do ”Ptasznika z Tyrolu”
  • Muzeum Narodowe w Krakowie- ok. 50 prac (ilustracje książkowe)
  • Muzeum Śląska Opolskiego Opole- olej „Majakowski recytuje”
  • Muzeum Plakatu Wilanów (2-3 projekty plakatów)
  • ASP Warszawa ?
  • ASP Kraków ?
  • Muzeum Narodowe Warszawa- olej „Pożegnanie” + ?
  • Galeria Zamojska- 6 ilustracji do gazet dla dzieci (świerszczyk+) w depozycie od?
  • Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej- 52 ilustracje do Bajek i Satyr Krasickiego
  • Muzeum Okręgowe im.M.Konopnickiej w Suwałkach- projekty znaczków, kostiumów i scenografii do „Marysi sierotki..”

Wśród rysowników –ilustratorów, którzy przyznają się, że JMS był ich nauczycielem są m. in.:

  • Bogdan Wróblewski
  • Bohdan Butenko
  • Alojzy Balcerzak
  • Andrzej Heidrich
  • Danuta Imielińska-Gebethner
  • Grzegorz Rosiński
  • Ewa Salamon
  • Janusz Stanny